12 maart / Guy Duplat

Tiago Rodrigues, de ster van Lissabon

Hij is nog maar net veertig, maar al een van de sterren van het Europese theater: Tiago Rodrigues, artistiek leider van het TeatroNational Dona Maria II in Lissabon. The Way She Dies, een tekst gebaseerd op Tolstojs Anna Karenina, presenteert hij samen met het Antwerpse collectief tg STAN. Op het podium staan twee STAN-leden (Jolente De Keersmaeker en Frank Vercruyssen) samen met twee Portugese acteurs.

Hoelang werk je al samen met tg STAN?
“Precies twintig jaar, sinds 1997. Tg STAN zat toen in Portugal om een workshop te geven, waar ik als eerstejaarsstudent aan het conservatorium aan meedeed. Ik worstelde toen met de vraag of ik wel verder wilde gaan met theater. De ideeën en manier van werken van tg STAN hebben me toen over de streep getrokken: een collectief zonder regisseur, waarbij de tekst en het spel van de acteurs centraal staan. De spelers zijn er geen uitvoerders maar makers. In 1998 nodigde STAN Portugese acteurs uit in Antwerpen. Sindsdien hebben we regelmatig samengewerkt: van Les Antigone en Berenice tot Nora in 2012. Ondertussen ben ik directeur geworden van het Nationaal Theater in Lissabon en natuurlijk heb ik tg STAN uitgenodigd om samen te werken. Het is de eerste keer dat ik een tekst voor hen heb geschreven. De voorstelling is dus een mix tussen tg STAN en Tiago Rodrigues. Een beetje eng, maar vooral heel spannend.”

Is de samenwerking tussen een Noord-Europees theatercollectief en een regisseur uit het Zuiden uitzonderlijk?

“Nee. Portugal is altijd al beïnvloed geweest door theaters uit het Noorden: Vlaamse, Angelsaksische, Duitse. Als er verschillen zijn tussen Noord en Zuid op economische vlak, dan stromen de ideeën en mensen wel door binnen de theaterwereld.”

Waarom ben je vertrokken vanuit Anna Karenina?
“Mijn voorstellingen beginnen altijd met de lezing van een tekst. Ik schrijf vanuit een tekst die ik gelezen heb. We wilden Portugese en Belgische acteurs samen laten werken en we zochten naar een gemeenschappelijke woordenschat. We kozen Anna Karenina, niet om het verhaal te vertellen, maar om te tonen dat het lezen van een tekst een heel leven kan omgooien en je kan aanzetten tot radicale ideeën. In de voorstelling zijn twee koppels beïnvloed door die roman: het ene is een Portugees koppel uit 1967, ten tijde van de dictatuur, toen vrouwen niet naar het buitenland konden zonder toestemming van hun man. Het andere koppel is Antwerps en leeft in 2017. Een grote roman als Anna Karenina is tegelijk tijdloos en afhankelijk van de plek waar het gelezen wordt. In Damascus krijgt het een heel andere betekenis dan in Buenos Aires.”

Speelt het koppel Anna en Vronsky een centrale rol in de voorstelling?

“We hechten meer belang aan het koppel Kitty en Levin. Wat me interesseert in de roman is hoe de liefde, de dood en de eenzaamheid beleefd worden. Het hele boek draait rond eenzaamheid. Centraal in de voorstelling is de dood van Anna, maar het is niet zozeer het verhaal zelf dan wel de manier waarop Tolstoj ze verwoordt. De twee Portugese acteurs spelen in het Portugees, de Vlamingen in het Nederlands. Wanneer ze met elkaar spreken, is dat in het Frans.”

Is het volgens jou belangrijk om klassiekers te blijven opvoeren?

“Mijn doel is niet om het erfgoed te behouden. Maar er zijn nu eenmaal boeken die ons helpen om te leven. We kunnen niet leven zonder ze. De vraag is niet of die romans ons nog iets te zeggen hebben, integendeel: je moet je afvragen of de huidige wereld nog kan horen wat die boeken ons te vertellen hebben. Er zijn zoveel overleden schrijvers die dingen zeggen waar wij vandaag de dag veel behoefte aan hebben. Zo beschikken we tegenwoordig over ongelooflijk veel technologie, maar die dient tot niets als ze niet in functie staat van de mens. We moeten de teksten kunnen horen die ons helpen om deel te nemen aan onze wereld.”

Interview: Guy Duplat, gerenommeerde Franstalige cultuurjournalist, in: La Libre, 17/04/2017
Vertaald door Eva Decaesstecker

tg STAN / Teatro Nacional D. Maria II

The way she dies

"The way she dies is een prachtig cadeau. Voorstellingen te over die films of boeken naar het podium vertalen, maar doorgaans blijven ze steken in de worsteling om de plot te vertalen naar een spel. Hier daarentegen komt door het spel langzaam maar zeker aan het licht wat die tekst van Tolstoj aangericht heeft: zijn boek bepaalde mee de regels van het (liefdes-)spel. Zelfs wie nooit van Tolstoj hoorde, speelt ooit weleens zijn verhaal na."
Theaterkrant.nl / Keuze van de criticus

bestel kaarten