Geschiedenis van het gezelschap
Al bijna 40 jaar een gezelschap dat het beste theater van zijn tijd wil maken
ITA is het grootste toneelgezelschap van Nederland. Dat zijn we al bijna 40 jaar. Wie met de bril van vandaag naar onze geschiedenis kijkt, ziet een rode draad. In de Amsterdamse Stadsschouwburg wonen gezelschappen die het allerbeste theater van hun tijd willen maken. Toen. En nu nog steeds.
Een radicale start (1987)
In 1987 gingen twee Amsterdamse gezelschappen - het Publiekstheater en Toneelgroep Centrum - samen verder als Toneelgroep Amsterdam. Ze bouwden voort op een traditie die teruggaat naar De Nederlandse Comedie, maar kozen meteen voor een radicaal andere koers.
Onder Gerardjan Rijnders verhuisde de avant-garde van de kleine zalen naar de grote zaal van de Stadsschouwburg Amsterdam. Rijnders werkte met de taal van de straat en brak met de vorm. In montagevoorstellingen als Bakeliet (1987) en Titus, geen Shakespeare (1988) bewoog het publiek zelf door de voorstelling en legde het zijn eigen verbanden. Met bekende acteurs als Pierre Bokma en Kitty Courbois werd Toneelgroep Amsterdam in korte tijd het gezelschap waar het land naar keek.
De wereld als speelveld (2001–2023)
Toen Ivo van Hove in 2001 de artistieke leiding overnam, verlegde het gezelschap zijn grenzen nadrukkelijker naar buiten. Samen met ontwerper Jan Versweyveld maakte Ivo van Hove theater dat overal ter wereld werd gevraagd. Zijn marathonvoorstellingen werden begrippen: in Romeinse tragedies (2007) liep het publiek op het podium tussen de acteurs door, terwijl zich 6 uur Shakespeare voltrok. Kings of War (2015) smeedde drie koningsdrama's aaneen tot een portret van de macht, met Hans Kesting als een onvergetelijke Richard III.
Er waren grote bewerkingen als The Fountainhead, Angels in America en Een klein leven. Maar ook intiem werk als La voix humaine, waarmee Halina Reijn meer dan tien jaar de wereld rondreisde.
Toneelgroep Amsterdam richtte zijn blik op de wereld. Van Londen tot New York en van Parijs tot Taipei: de voorstellingen waren overal te zien, soms met internationale sterren als Jude Law en Juliette Binoche in de hoofdrol.
Eén huis (2018)
In 2018 zette het gezelschap een volgende stap. Toneelgroep Amsterdam en de Stadsschouwburg Amsterdam fuseren en worden: Internationaal Theater Amsterdam. Met de naam Internationaal Theater Amsterdam, ITA, werd de internationale ambitie benadrukt.
ITA onder leiding van Eline Arbo (2023)
Eind 2023 werd Eline Arbo aangesteld als de nieuwe artistiek directeur van ITA. Ze vormt samen met Clayde Menso (algemeen directeur) en Denise de Boer (zakelijk directeur) de directie van ITA. Eline groeide op in het Noorse Tromsø, studeerde theaterwetenschappen in Oslo en volgde daarna de regieopleiding in Amsterdam, waar ze bleef.
Haar voorstellingen zijn muzikaal en meeslepend, vaak bewerkingen van romans, waarin mensen zoeken naar hun plek in deze tijd. Haar bewerking van Édouard Louis’ Weg met Eddy Bellegueule werd haar regiedoorbraak in Nederland. De vier hoofdrolspelers werden gezamenlijk genomineerd voor een Louis d’Or voor de beste hoofdrol. Voor haar bewerking van Annie Ernaux’ De Jaren won ze in Londen de Olivier Award voor beste regie.
Eline Arbo
In het voorjaar van 2024 gaf de directie van ITA een extern, onafhankelijk onderzoeksbureau de opdracht onderzoek te doen naar de ervaren organisatiecultuur en een melding van grensoverschrijdend gedrag. In de zomer publiceerde ITA de uitkomsten daarvan. De organisatie nam alle conclusies en aanbevelingen over, trof maatregelen om de sociale veiligheid van het huis te versterken en werkt samen met alle ITA-collega’s blijvend aan een inspirerende werkomgeving.
Met het beleidsplan Een artistiek huis dat samen ademt als één legde Eline Arbo in 2025 de basis voor de nieuwe artistieke koers van het gezelschap; theater maken en presenteren dat ertoe doet, dat tot de verbeelding spreekt, de zintuigen prikkelt, het inlevingsvermogen vergroot en een blijvende impact heeft. De internationale ambitie blijft, maar dat kan niet zonder stevige Amsterdamse wortels. Aan het ensemble van gerenommeerde acteurs als Marieke Heebink, Maria Kraakman en Janni Goslinga, werden sinds de komst van Eline nieuwe gezichten toegevoegd als Felix Schellekens, June Yanez en Sanne den Hartogh.
De samenwerking met internationale makers blijft een belangrijke artistieke pijler van ITA. Na regisseurs als Simon Stone, Robert Icke, Simon McBurney en Katie Mitchell, is de komende jaren werk te zien van onder andere Rebecca Frecknall (Julie, A Streetcar Named Desire, De Architect), Duits-Iraanse Mina Salehpour (Prophet Song) en Noorse Kjersti Horn (Wuthering Heights).
The Storm Within - Ammodo Docs
In 2025 maakte Ammodo een korte documentaire over Eline Arbo, een van de makers die zij ondersteunen. Ze volgen haar tijdens het maken van de voorstelling Haugtussa en gaan met haar mee naar Noorwegen, de plek waar ze geboren is.